Tags

, , , ,

Via de website “Digitale bronbewerkingen in Nederland en België”  (http://www.geneaknowhow.net/digi/bronnen.html) word ik (bijna) dagelijks op de hoogte gehouden van nieuwe bronnen die je op internet kunt doorzoeken. Vorige week woensdag las ik een verwijzing naar de stamboeken van de Landmacht. Op de website van de Mormonen (https://familysearch.org/) staan microfilms van de stamboeken uit het begin van de Nationale Militie (1807 – ca 1830).

In Nederland werd in 1811 de dienstplicht ingevoerd. Vóór de Franse overheersing bestond het leger uit vreemdelingen, landlopers en avonturiers. In 1814 werd bepaald dat op iedere 100 inwoners één militielid moest worden aangewezen. Op 27 februari 1815 werd daartoe de eerste Militiewet van kracht en werd twee jaar later vervangen door de wet voor oprichting van de Nationale Militie. Omdat er met vrijwilligers alleen niet aan de norm werd voldaan, bestond de Nationale Militie vanaf toen, naast de vrijwilligers, uit ingelote dienstplichtigen. Voor de loting moest iedere mannelijke inwoner die dat jaar zijn negentiende levensjaar zou bereiken zich inschrijven in de woonplaats van zijn ouders.

Ik wist dat mijn oudvader, de grootvader van mijn overgrootvader, tijdens zijn huwelijk Fusilier was in dienst van het 8e Regiment Infanterie (Huwelijkse bijlagen uit 1822). Het was even zoeken, omdat de lichting van 1819 in meerdere boeken (en dus op meerdere films) voorkomen. Maar na twee uur bladeren vond ik de gegevens van Idanus Hendrikus Slaterus. Voor het eerst had ik een signalement van hem!

Het valt meteen op dat de registratie in die jaren niet zonder fouten was: Sloterus i.p.v. Slaterus, Idatus i.p.v. Idanus, Hoorn als geboorteplaats i.p.v. Goor. Maar het lijdt geen twijfel dat dit mijn voorvader is!

Stamboek 8e Regiment Infanterie, 1814-1818

Hij was “5 voeten, 2 duim” groot: ca 1.63 meter. Dat klinkt nu erg klein, maar het was in die tijd een gemiddelde lengte. Hij had blond haar, blauwe ogen, een kleine neus en een rond, blozend en sproetig gelaat! Dat laatste verbaasde met nog het meest: sproeten komen helemaal niet voor in mijn familie…

Idanus Hendrikus is op 2 augustus 1817 als vrijwilliger aangekomen bij het 8e Regiment Infanterie (Hoofdkwartier was in Groningen. Hij lag in Leeuwarden in garnizoen). Hij was “tot de nationale militie geroepen in den jare 1817 uit de Provintie Vriesland, Kanton No. 7, Gemeente Westdongeradeel. Vrijwillig genomen no. 6.” Idanus Hendrikus was kort daarvoor met zijn vader, zusje en broertjes vanuit Goor naar het dorpje Nes in noord-Friesland verhuisd. Zijn vader was daarheen overgeplaatst als “Commies van de In- en Uitgaande rechten” (=Douane).

Hij werd gelijk aangesteld als fuselier (met een geweer bewapend soldaat). Op 16 maart 1818 werd hij bevorderd tot Korporaal, maar na 11 april 1819 was hij weer fuselier totdat hij “op den 15 maart 1822 met paspoort  (=voldaan aan de dienstplicht) wegens expiratie (=aflopen) van zijn diensttijd” de dienst verliet.

Idanus Hendrikus was inmiddels getrouwd met Neeltje van Opstal die zwanger was van een tweeling. Hij was tot dan vier en half jaar in het leger geweest en moest nu als “burger” de kost verdienen, eerst als kantoorbediende en later als winkelier.

Hij heeft niet deel hoeven nemen aan oorlogshandelingen. Zijn jongere broers zou het anders vergaan: Jan Willem nam als Schutter deel aan de Tiendaagse veldtocht en Hozeas Knape vocht als Grenadier meerder jaren tegen de Belgen…