Tags

, , , , ,

Op 14 februari zette Familysearch hun films van de kerkboeken uit de provincie Gelderland op internet. Ik had hier nog wat uit te zoeken over het gezin van Johanna Slaterus (1708-1778) en haar man Hendrik Willem van de(r) Poll. Door de afstand had ik echter geen gelegenheid om het Gelders Archief in Arnhem te bezoeken.

Hendrik Willem van de Poll was leraar aan de Latijnse school in Zutphen totdat hij in 1745 werd aangesteld als rector van de Latijnse school in Culemborg (vroeger Kuilenburg genoemd).

Boekzaal 1745 voor

Boekzaal der geleerde waerelt, Deel 61. 1745

Boekzaal der geleerde waerelt, Deel 61. 1745

Ik had geluk: van deze plaats waren niet allen de doop-, trouw- en begraafboeken (D.T.B.) verfilmd, maar ook het lidmatenboek, waarin de dominee bijhield wie er tot zijn kerk behoorde. Hij noteerde de namen van de jongelingen die belijdenis deden en hield bij wie er vanuit een andere gemeente zich kwam vestigen, Ik had dubbel geluk want de predikant vanCulemborg hield ook bij wanneer een lidmaat vertrok of overleed. Binnen een paar uur had ik het hele gezin van Hendrik Willem en Johanna in kaart gebracht.

Culemborg, lidmaten 1736-1870

Culemborg, lidmaten 1736-1870

Het gezin was “met een attestatie van Zutphen” [=bewijs van lidmaatschap van de hervormde kerk van Zutphen] naar Culemborg gekomen. De exacte datum staat er niet bij, maar het moet vlak voor 23 december 1745 geweest zijn. Op die dag, zo vermeldt de volgende aantekening in het boek, deed Johannes van Vulpen belijdenis.

Ik kende wel al de data van de begrafenissen, maar hier worden de sterfdata vermeld!

Henderick Wilhe[l]m van de Poll, obiit [=overleden] [te Culemborg] den 13 Julij 1783

Johanna Slaterus obiit te Amsterdam den 10 October 1778

Johanna en Hendrik Willem kregen zeven kinderen:

  1. Hendrik Willem, gedoopt te Zutphen op 23 februari 1736
  2. Agatha, gedoopt te Zutphen op 17 februari 1739 
  3. Johannes Jacobus, gedoopt te Zutphen op 1 februari 1742
  4. Johan Ronneboom, gedoopt te Zutphen op 17 november 1744
  5. Johan Ronneboom, gedoopt te Culemborg op 24 maart 1746
  6. Rodolphus, gedoopt te Culemborg op 21 april 1748
  7. Sebastiaan, gedoopt te Culemborg op 26 augustus 1750

Wat kwam ik nu allemaal te weten dankzij het lidmatenboek van Culemborg?

Ad. 1 Hendrik Willem:lidmaat Hendrik Willem

Hendrik Willem van der Poll deed belijdenis op 5 mei 1755. De predikant noteerde achter zijn naam dat hij samen met Wijbrand Hermanus van der Sluijs en Philip Jacob de Vreij met attestatie vertrokken was naar Batavia. Van hen zou alleen Wijbrand later terugkeren in Culemborg!

Hendrik was dus net als drie van zijn ooms (Franciscus, Johannes en Henricus Rodolphus Slaterus) in dienst getreden bij de VOC.

De website VOC-Opvarenden gaf meer informatie: Hendrik was op 2 juni 1755 als sergeant uitgevaren op het schip “Osdorp” en was, na een kort verblijf op Kaap de Goede Hoop, op 18 januari 1756 in Batavia aangekomen. Hij overleed daar een half jaar  na aankomst op 22 september. Hij is dus maar 20 jaar oud geworden.

Ad 2. Agatha: 

lidmaat Agatha

Agatha van der Poll deed op 2 april 1760 haar belijdenis. Als aantekening staat vermeld: “gestorven den 15 October 1777 zijnde te Utrecht”.

Haar overlijden staat inderdaad in Utrecht geregistreerd in de boeken van de Buurkerk:

1777  15 Octob[e]r

Juffrouw Agatha van der Poll, mondige [=meerderjarige] vrijster [=ongehuwde vrouw], achter Clarenburg, begraven met 8 dragers, ƒ 2,-,-

Agatha is dus nooit gehuwd geweest, verbleef in Utrecht in een woning aan de Achter Clarenburg en is in Utrecht begraven. Of ze werkte en woonde in Utrecht of dat ze daar tijdelijk verbleef (haar jongere broer Rodolph studeerde daar theologie) weet ik niet. Feit is dat ze nooit haar attestatie van Culemborg in Utrecht heeft ingeleverd. Dat was wel gebruikelijk als iemand verhuisde.

Ad 3. Johannes Jacobus:

lidmaat Johannes Jacobus

Johannes Jacobus werd aangenomen als lidmaat op 20 december 1759 en vertrok een half jaar later, op 7 september 1760, naar Franeker. Hij zal daar, net als zijn grootvader naar wie hij vernoemd is, studeren aan de Academie. In 1763 komt hij terug in Culemborg vanuit Franeker, maar op 16 maart 176? (laatste cijfer ontbreekt) vertrekt hij met attestatie naar Den Haag.

Hier loopt het spoor (voorlopig) dood. Wellicht heeft iemand aanvullende informatie voor mij!

Ad 4. Johan Ronneboom:

Omdat het volgende kind dezelfde naam krijgt weten we dat deze Johan Ronneboom jong moet zijn overleden, waarschijnlijk kort na zijn geboorte in Zutphen. Ik heb zijn begrafenis niet kunnen vinden in de kerkboeken van Culemborg.

Ad 5. Johan Ronneboom

Kort nadat het gezin van Johanna en Hendrik Willem is verhuis en de rectorswoning hebben betrokken komt er weer een jongen ter wereld.Lidmaat Johan Ronneboom

Deze Johan Ronneboom wordt wel volwassen en doet zijn belijdenis op 29 april 1765. Niet lang daarna is hij (met attestatie) vertrokken naar Amsterdam.

Hij is vernoemd naar zijn overgrootvader, de Zutphense apotheker Johan Ronneboom, die zoveel voor het gezin Slaterus heeft betekend nadat de vader van Johanna, rector Johannes Jacobus Slaterus, jong was overleden.

Van Johan Ronneboom van der Poll is meer bekend. Hij trouwde in 1770 met Maria Schijf, woonde eerst een tijdje in Amsterdam en daarna lange tijd in Zutphen (1777 – 1801). J.R. en Maria kregen vijf kinderen. Johan Ronneboom overleed tussen 1801 en 1814. Zijn overlijdensdatum heb ik nog niet gevonden. Zijn vrouw Maria Schijf overleed op zaterdag 12 november 1814 in Amsterdam als “wed[uwe] van J. Runeboom van der Poll”. Roel van der Pol heeft hierover gepubliceerd in de stamboom van zijn familie.

Ad 6. Rodolphus:

lidmaat Rodolphus

Rodolphus deed zijn belijdenis op 21 maart 1768. Kort daarop is hij “vertrokken met attestatie naa Reden”. In het lidmatenboek van Rheden werd hij ingeschreven op 23 oktober van dat jaar. Ook daar staat bijgeschreven “vertrokken”echter zonder datum.

Later komen we Rodolphus (nu meestal Rudolph genoemd) tegen als student theologie in Utrecht. Van hem zijn enkele aantekening in bewaard gebleven in vriendenboekjes beter bekend onde de naam: Album Amicorum.

Albuminscriptie  van Rudolph van der Poll  voor Henricus Philippus Budde (1751-1795). Bron KB.

Albuminscriptie van Rudolph van der Poll voor Henricus Philippus Budde (1751-1795). Bron KB.

Wat mij gelijk opviel is dat hij dezelfde spreuk gebruikt als zijn grootvader Johannes Jacobus Slaterus: “Post nubila Phoebus” = na regen komt zonneschijn!

De familienaam Van der Poll werd op veel verschillende manieren geschreven. Hier zien we dat Rudolph zelf de schrijfwijze “van der (met R) Poll (dubbele L) gebruikte. We kunnen nu aannemen dat deze de eigenlijke familienaam is. Er is geen verwantschap met het Amsterdamse Patriciërsgeslacht Van de Poll, hoewel enige nakomeling van Rudolph dat wel zouden suggereren. Hierover later meer in een volgende bijdrage.

Dat deze Rudolph van der Poll dezelfde persoon is als Rodolphus van der Poll uit Culemborg blijkt uit de volgende bijdrage uit de Boekzaal der geleerde wereld:

Boekzaal der geleerde wereld, Deel 126, maart 1777, pag. 319.

Boekzaal der geleerde wereld, Deel 126, maart 1777, pag. 319.

Rudolph werd op 26 april 1778 aangesteld als predikant in Groot-Ammers. Hij trouwde op 25 juni 1782 in Amsterdam met Aletta Catharina van Thiel. Op 12 september 1784 werd hij predikant in Abcoude. Er bestaat een vermakelijk citaat over Rudolph,, als hij als eerste Abcoude verlaat op vlucht voor de naderende Pruisische troepen, die de opstand van de Patriotten tegen de stadhouder kwamen neerslaan.

Rudolph en Aletta Catharina krijgen (na vele jaren) toch een dochtertje Lucretia Johanna, die op 4 juni 1790 in de Westerkerk in Amsterdam werd gedoopt. Zij zou op zeer jeugdige leeftijd wees worden, want haar ouders stierven kort na elkaar in 1796.  Eerst stierf Aletta Catharina in Abcoude op 5 juni “aan een uitterende ziekte”. Rudolph stierf enkele maanden later in Abcoude op 6 september 1796. Beide zijn in Amsterdam begraven.

Over hun dochtertje Lucretia Johanna is nog veel te vermelden. Dit zal ik doen in een volgende bijdrage.

Ad 7. Sebastiaan:

Van Sebastiaan heb ik geen belijdenis kunnen vinden. Mijn aanname dat hij dan jong is overleden bleek te kloppen toen ik de begraafboeken van Culemborg (Barbarakerk) door nam:

1750 Augustus 31

’t kind van de Hr. Rector van der Poll     10,=,=